1.2 Hudaýyň Şahsyýeti

Hudaý – bu biziň keşbimiz ýaly bedenli, duýup bolýan hakyky şahsyýetdir. Hristiançylygyň esasy dogmasy – Isa Mesihiň Hudaýyň Ogludyr. Eger-de Hudaý fiziki şahsyýet bomadyk bolsa, onda „Onuň barlygynyň keşbi” (Ýewreýler 1:3) diýilýän ogul Onuň üçin mümkin bolmazdy. Soňra bolsa, eger-de bu „Hudaý” biziň aňymyzda älemiň bir ýerinde mesgen tutýan goýy ruh kimin aňymyzda peýda bolýan bolsa, onda „Hudaý” bilen janly meňzeşligi bolan şahsyýeti göz öňüne getirmek kyn bolýar. Köp dinlerde Hudaý barada munuň ýaly hakyky bolmadyk, duýgur bolmadyk düşünjäniň bolmagy baradaky şol fakt gaýgylandyrýar.

Biz bilen deňeşdirilende, Hudaý şeýle bir beýikdir welin, hatda biziň ahyrsoňy Hudaýy görüp biljegimiz baradaky anyk wadalarynyň hasyl bolmagynyň mümkinçiligini aradan aýyrýan şeýle imany köp adamlaryň almaga ýykgyn etmegi aýdyň bolýar. Emma şeýle bir iman bardyr we bu hem Hudaýy bilmekden we Onuň sözüne iman etmekden saçýandyr:

„Ýüregi päkler bagtlydyr, çünki olar ýeri miras alarlar” (Matta 5:8).

„Biziň (hatda hqzir hem) Hudaýyň balalary adyny almagymyz üçin ata bize, gör, nähili söýgi beripdir..Biz şindi Hudaýyň balalarydyrys; näme boljagymyz entek aýan bolanok; ýöne Mesih aýan bolanda (Özüni görkezende), Onuň ýaly boljakdygymyzy bilýäris; çünki Ony bolşy ýaly göreris” (1 Ýahýa 3:1-2).

„Bendeleri Oňa gulluk eder. Onuň ýüzüni görer, maňlaýlarynda Onuň ady bolar” (Ylham 22:3-4).

Eger-de biz myňa tüýs ýürekden ynansak, onda munuň ýaly ajaýyp umytbiziň durmuşymyza uly täsir eder:

„Hemmeler bilen parahayçylykda ýaşamak, mukaddes bolmak üçin taglla ediň. Mukaddes bolman, hiç kim Rebbi görüp bilmez” (Ýewreýler 12:14).

Biz „Ony bolşy ýaly göreris. Oňa umyt baglan her kes Onuň sap bolşy ýaly, özüni saplar” (1 Ýahýa 3:2-3).

Bu durmuşda biziň Göklerdäki Atamyz baeadaky düşünje doly bolman galýar. Ýöne geçip bolmajak garňkylyň içinden my ahyrsoňy Onuň bilen duşuşmaga garaşyp bilýäris. Biziň Ony fiziki taýdan görşümiz Ol barada oý-hyýalymyzdaky göz öňüne getirmelerimiz bilen hökmany suratda deňeşdiriler. Şeýdip Eýup hem ynsan ejir çekmeleriniň gutarnyksyz çuňluklaryndan Hudaý bilen doly şahsy baglanyşyga şatlanyp bilipdir we muňa ömrüniň ahyryna çenli akyl ýetirip gelipdir: „Ol soňky gün meniň bu lagşaýan derimiň jesedinden gaýtadan diker (ýagny ölümden soň); we men tende Hudaýy görerin. Men Ony özüm görerin; meniň gözlerim özgäniň gözleri däldir, Ony görerler” (Eýup 19:25-27).

Resul Pawlus özge durmuşyň agyrsyndan we başagaýlygyndan seslendi: „Şindi her zady aýnadaky ýaly ümüzli görýäris, ýöne şol wagt ýüzbe-ýüz göreris” (1 Korintoslylar 13:12).

Köne Ähtiň subutnamasy

Köne Ähtiň wajyp materialynyň esasynda bar bolan Täze Ähtiň wadalary Hudaý barada teni bar bolan şahsyýet hökmünde aýdýarlar. Mukaddes Kitabyny öwrenmekde esaslanýan hakyky diniň düşünjesine eýe bolmak üçin, Hudaýyň aslyýetini bilmegiň şeýle wajyplygyny aýtmak uly bolmasa gerek. Köne Ähtde hemişe Hudaý şahsyýet hökmünde aýdylýar. Köne Ähtde aýdylyşy ýaly Täze Ähtde-de Hudaý bilen şahsy gatnaşyklar hakyky mesihiniň umydy üçin ajaýyp hadysadyr. Aşakda getirilen mysallar Hudaýyň ten bar bolan şahsyýet hökmünde barlygyny tassyklaýan anyk şaýatlar hökmünde ýardam edýändir:

· "Şonda Hudaý şeýle diýdi: adamy Öz keşbimize (hem-de) Özümize kybapdaş edip ýaradalyň" (Barlyk Kitaby 1:26). Şeýlelikde, adam Perişdeleriň üsti arkaly aýan bolşy ýaly Hudaýyň keşbine we şekline görä ýaradylypdyr. Bu sözler adamyň akyl taýdan keşbine degişli bolup bilmez. Çünki aslyýetinde biziň aňymyz Hudaýdan doly derejede aýrylandyr we köp taraplarda ol gös-göni Onuň takwalygyna garşy gelýändir: "Meniň pikirlerim – siziň pikirleriňiz däldir, siziň ýollaryňyzy bolsa, Meniň ýollarym däldir, diýýär Reb. Ýöne asmanyň ýerden beýikde bolşy ýaly, Meniň ýollarym siziň ýollaryňyzdan beýikdedir, Meniň oý-pikirlerim-de siziň pikirleriňizden ýokardadyr" (Işaýa pygamber 55:8-9). Şuňa görä-de, biziň Hudaý bilen bölüşýän keşp we şekil hem fiziki usulda bolmalydyr. Ýerde Perişdeleri haçanda görseler, olar hemişe adam keşbinde beýan edilýändir. Şeýlelikde, mysal üçin Ybraýym öňünde adaty adamlar duran öýdüp, oýlanmazdan Perişdeleri kabul edipdi. Biziň Hudaýyň şekline görä ýaradylandygymyz biziň öz-özümize meňzeş bolan şol hakyky zat barada nähilidir bir netije çyjaryp bilýändigimizi gürrüňsiz aňladýandyr. Biz Hudaýyň keşbine görä bolandygymyz üçin, Ol göz öňüne getirip bolmajak nähilidir bir bulaşyk bar bolan ýaly gökezilýän däldir.

· Perişdleriň özleri hem Hudaýyň şeklini görkezýändirler. Şeýdip Hudaý Musa barada şeýle aýdyp bilipdi: "Men onuň bilen dilme-dil gürleşýärin hem-de aýdyň...we ol Rebbiň keşbini görýär" (Sanlar 2:8). Bu Rebbiň adyny göterýän Perişdäniň beren Musanyň görkezmesine degişlidir (Çykyş Kitaby 23:20, 21). Eger-de Perişde Rebbiň şeklinde bolan bolsa, onda mundan Hudaýyň hem edil Perişdäniňkä kybapdaş bolan görnüşdedigini aýtmak bolar, ýagny bu ten we gandan has ýokary çäksiz tebigy bolmagyna garamazdan, Onuň ynsanyň keşbi ýaly keşbindedigini aýtmak bolar. "Reb biriniň edil öz dosty bilen gürleşişi ýaly Musa bilen ýüzbe-ýüz gürleşdi" (Çykyş Kitaby 33:11; Ikinji Kanun 34:10). Reb Özüni Öz Perişdeleriniň keşbinde aýan edipdir. Olaryň ýüzleri we agyzlary Rebbiň Öz ýüzüne we agzyna kybapdaş bolupdyr.

• Munuň netijesinde biz Teňrynyň keşbini görýäris, "Çünki Ol biziň nähili ýaradylandygymyzy bilýär" (Zebur 103:14). Ol biziň Özi hakda nusgalaşdyrylan şahsyýet hökmünde, Onuň bilen gürleşip bilmaga ukyply bolan Ata hökmünde bilmegimizi isleýär. Munuň bilen hem Taňrynyň ellerine, gözlerine we ş. m. blan köp salgylanmalar düşündirilýär. Eger-de Hudaý nirelerdir gökleriň arasynda bar bolan diri zadyň lagtasy bolan bolsa, onda Hudaý barada nähili göz öňüne getirip bilerdik. Eger-de biz Ony şahsyýet hökmünde kabul etmekden ýüz döndersek, onda bu salgylanmalar adamlary bulam0bujarlyklara getirerdiler hem-de munda hiç hili terbiýeleýji ähmiýeti bolmazdy.
• Hudaýyň bar bolan ýerleriniň beýan edilişi Hudaýyň Öz bolýan mekanyny aýdyň görkezýär: "Hudaý asmanda" (Ekl. 5:2); "Çünki Reb belent mukaddes mekanyndan aşak seretdi; Reb gökden ýere seretdi" (Zebur 102:19,20); "Sen Öz bolýan mekanyň bolan asmandan eşit" (3 Patyşalyk 8:39). Bularyň hemmesinden hem has-da biz Hudaýda „tagtyň” bardygyny okaýarys (2 Par. 9:8; Zebur 11:4; Işaýa 6:1; 66:1). Munuň ýaly dili nirelerdir Asman Şalygynda bar bolan nämälim diri zada ulanmaklyk kyndyr.
• Işaýaanyň 45 aýatlar ylhamlardan doludyr. Munda Hudaýyň Öz halkynyň işlerine Özüniň şärikligi barada ýerine ýetirilişi beýan edilýär: "Men Rebdirin, we başgasy ýokdyr...Men, Reb ähli zady ýerine ýetirýändirin... Men, Reb muny ýaradýaryn...Öz Ýaradyjysy bilen ekjeşýäne beladyr... Men –Meniň gollarym asmanlary açdy... Maňa ýüzlenseňiz we halas bolarsyňyz, ýeriň ähli uçlary". Soňky bu sözlem Hudaýyň şahsy barlygyny aýratynda nygtaýar – Ol adamlaryň Oňa ýüzlenmeklerini, Onuň gös-göni barlygyna iman gözler bilen göz ýetirmeklerini isleýär.
• Hudaý bize ähli zady bagyşlaýan Hudaý bolup aýan bolýar. Bagyşlanma bolsa diňe şahsyýetden çykyp bilýändir: bu – akyl tarapdan edilýän işlerdir. Şeýlelikde, Dawut hem Hudaýyň göwnünden turan adamsy bolupdyr (3 Patyşalyk 3:14). Bu adamyň öz tebigy aslyýeti boýunça Hudaýyň göwnünden turan bolmasa-da, adamyň kesgitli çäkli göwrümine çenli nusgasy bolmaga ukyply bolan aklynyň (ýüreginiň’ Hudaýda bardygyny görkezýär. Munyň ýaly aýatlar: "Reb adamy ýerde ýaradanlygy üçin ökündi we Öz kalbynda gynandy" (Barlyk Kitaby 6:6) Hudaýyň atmosferadaky Ruhyň abstrakt joşguny bolman, eýsem diri bar bolan zatdygyny görkezýär. Bu çaganyň öz atasy babatynda ýerine ýetirişi ýaly, biziň iş ýüzünde Hudaýa ýarap bilmäge ýa-da ýarap bilmezligimize düşünmäge ýardam berýär.

Eger-de Hudaý şahsyýet bolmasa...

Eger-de Hudaý hakyky şahsyýet bolmadyk bolsa, onda mukaddesligiň derejesine düşünmeklik kyn düşerdi. Eger-de Hudaý doly derejede takwa bolsa, ýöne material substansiýasy bolmadyk bolsa, onda biz Onuň adamlara aýan edýän takwalygyny hakykatda kabul edip bilmezdik. Ewreýler hem edil ynamdan dänen hristianlar ýaly, Hudaýyň makul bilýän Taňrynyň akyl taýdan şekilini bizde nähilidir bir ýol arkaly döredýän salgym ýaly bolup duran „mukaddes Ruhuň” üsti arkaly Hudaýyň dindarlygynyň biziň durmuşymyzya girýändigini tassyklaýarlar. Biz hem öz gezegimizde Hudaý diýilýän şahsyýätiň barlygyny kabul edýän bolsak, onda biz Onuň kömegi hem-de Onuň sözüniň täsiri arkaly öz gylyk-häsiýetlerimizi gowulamak işlerini geçirip we şeýle hem özümizde Taňrynyň häsiýetlerini ösdürip bileris.

Hudaýyň maksady Özüni köp şöhratly mahluklarda görkezmekden ybaratdyr. Onuň asyl Ýahwe Ellihim ady bu barada şaýatlyk edýär (mysalda terjime edilende, bu „kuwwatly boljak Birini” aňladýandyr). Ýöne gelejekde Taňrynyň ýerdäki Şalygynda hakyky iman üçin sylaglaryň beýannamasy munuň ýaly imanly adamlaryň ynsan gowşaklyklaryny gaýdyp başdan geçirmejekdiklerine garamazdan, göze görnüp duran beden şekilde boljakdyklaryny görkezýär. Eýup hem özüniň bedeniniň direlmegine garaşyp, „soňky güni” üçin gaýgy-gama batypdyr (Eýup 19:25-27). Ybraýym hem ýer ýüzünde hakyky ýer bolan wada berlen Kengan ýerini miras almagy üçin (Barlyk Kitaby 17:8) munuň ýaly: „Topragyň gumunda uklap ýatanlaryň köpüsi oýanarlar...ebedi ýaşaýyş üçin” (Daniýel 12:2) diýlen aýatda aýdylýan adamlaryň biri bolmaly. „Takwallar hem gaty heşelle kakar...Takwalar şöhrat içinde begensin, düşeklerine gygyryp aýdym aýtsyn; hökümi olar barada ýerine ýetirsinler” (Zebur 132:16; 149:5, 9). Ýewreýleriň hem-de ýereý däl bolanlaryň munuň ýaly aýatlara düşünmäge ukypsyzlygy Ybraýyma berlen wadalaryň gös-göni manysy ýaly bolup, „ölmez-ýitmez jany” adam ýaşaýşynyň real formasy hökmünde ýalan düşünjä getirdi. Munuň ýaly pikir Bibliýanyň goldawyndan doly mahrum edilendir. Hudaý-ölmez-ýitmezdir. Ol – şöhratly bar bolandyr. Ol erkekleriň we aýallaryň geljekde Özüniň ýerdäki Şalygynda ýaşap bilmeklikleri hem-de beden görnüşde görkezilen Onuň häsiýetlerini paýlaşyp bilmeklikleri üçin Öz maksadyny aýan edýändir.

Şonuň netijesinde, Hudaýyň şahsyýetdigi we diýseň kämil bolmasa-da, biziň Onuň fiziki keşbini görkezýändigimiz hem-de Taňrynyň Şalygynda Onuň fiziki keşbini doly derejede kabul edip bilmegimiz üçin Onuň oýlanma keşbini ösdürmäge mätäçlik çekýändigimiz kabul edilýänçä Hudaýa, dine tagzym etmegiň ýa-da Hudaý bilen şahsy garyndaşlygy dikeltmegiň akylly-başly konsepsiýasynyň ýokdugy bellenilmelidir. Şonuň üçin Hudaý barada Atanyň öz ogluny öwüt-nesihaty berşi ýaly bize öwüt-nesihat berýän söýýän Ata hökmünde aýdylýan aýatlardan köp manylary we köşeşdirmeleri almak bolar (mysal üçin, Ikinji Kanun Kitaby 8:5). Mesihiň görgüleri baradaky kontekstde biz onuň „Gam-gussanyň içinde Rebbi çagyrdym, Hudaýyma perýat etdim; Ol...sesimi eşitdi, perýadym Onuň huzuryna, gulagyna ýetdi” (Zebur 18:6) diýse-de, „Ondan üstin çykmak Rebbe ýaramly bolandygyny” okaýarys (Işaýa 53:10). Taňrynyň ogly boljak tohum barada Hudaýyň Dawuda beren wadasy adamyň geň dogluşyny talap edipdi. Eger-de Hudaý şahsyýet bolmadyk bolsa, onda Onuň ogly hem bolup bilmezdi.

Hudaýa dogry düşünmeklik Mukaddes Kitaby öwrenmegiň durmuşa möhüm bolan soraglaryň üstüni açmaga ýardam berýär. Ýöne bir ýalanyň beýleki ýalana getirşi ýaly, Hudaý baradaky nädogry düşünje Mukaddes Ýazgylardaky Hakykatyň küteldýändir. Eger-de siz kitabyň bu bölümini makullaýjy kimin kabul eden bolsaňyz ýa-da hatda ýarysyny hem dogry bilseňiz, onda şeýle sorag ýüze çykýar: Siz hakykatdan hem Hudaýy bilýärsiňizimi? Aşakda biz Ol barada bolan Mukaddes Kitaby öwrenmäge seredip geçeris.