3.4 Ybraýyma berlen wada

Isanyň we resullaryň wagyz ened Hoş Habary Ybraýymyň eýýäm bilýän zadyndan düýpli tapawutlanmandy. Hudaý bularyň baryny Mukaddes Ýazgy arkaly „Ybraýyma öňünden  buşlady” (Galatýalylara 3:8). Haçanda biz Ybraýyma aýdylan zatlary bilenimizde, diňe şonda hristiançylyk Hoş Habar baradaky esasy düşünjä göz ýetireris. Mundan başga-da, „Hoş Habaryň” Isanyň döwründe başlan wagyz edilme däldigine başga-da görkezmeler bardyr:

·       „Biz atalara (ýewreý atalara) berlen wadanyň hoş habarynyň Hudaýyň berjaý edendigini  size wagyz edýäris” (Resullaryň Işleri 13:32).

·       „Isa Mesihiň guly resullyga çagyrylyp, Hudaýyň Hoş Habaryna saýlanan Pawlus. Hudaýyň pygamberleri arkaly Mukaddes Ýazgylarda öňden wada eden ol Hoş Habary” (mysal üçin, Ybraýyma- Barlyk Kitaby 20:7), (Rimlilere 1:1,2).

·       „ýöne RuhdaHudaýa görä ýaşamaklary üçin, Hoş Habar ölülere-de yglan edildi”(1 Petrus 4:6) – ýagny, biziň eramyzyň birinji asyryna çenli ýaşap, ölen imanlylara.

·       „Çünki Hoş Habar olara wagyz edilişi ýaly, bize-de wagyz edildi” (Ýewreýler 4:2) – ýagny, çöldäki ysraýyllylara.

Ybraýyma berlen wadada iki sany wajyp temalar bardyr: 1) Ybraýymyň nesli hakda (aýratyn nesilleri) we 2) Ybraýyma wada edilen ýer hakda.

Bu wadalara Täze Ähtde düşündiriş berilýär we Bibliýanyň muny özüniň düşündirmegine mümkinçiligi bermek niýetimize görä, biz Hudaýyň Ybraýyma beren wadalary barada doly düşünjäni bermek üçin, bu ýerde Ähtleriň ikisiniň hem öwgütlerini birikdireliň.

Ilkibaşda Ybraýym Ur diýen şäherde ýaşapdyr. Bu gülläp ösýän şäher bolup, häzir Yrakda ýerleşýändir. Häzirki zaman arheologiýasy Ybraýymyň döwrüne çenli baryp ýeten siwilizasiýanyň ýokary derejesi barada şaýatlyk edýär. Bank sistemasy, graždan üpjinçiligi we laýyk bolan infrastruktura ösen derejede bolupdyr. Başga hiç bir zady bilmedik Ybraýym bu şäherde ýaşapdyrÝ biz onuň ýönekeý bir adam bolandygyny bilýäris. Ýöne soňra oňa Hudaýdan adaty bolmadyk bir çagyryş gelipdir. Ol bu bolelin ýaşaýşyny taşlap, wada berlen ýere gitmeli bolupdyr. Emma bu ýeriň nirede ýerleşýändigi we onuň nähilidigi barada hiç hili anyk maglumat bolmandy. Umuman onuň netijesinde bu 1500 mil aralykdaky (2400 km) syýahat bolupdy. Bu ýeriň ady Kengan bolupdy – häzirki Ysraýyl.

Onuň durmuşynyň dowamynda Hudaý Ybraýyma Özüniň wadalaryny gaýtalap we giňişleýin beýan etmek bilen, onuň öňünde birnäçe gezek peýda bolupdyr. Bu wadalar Mesihiň Hoş Habarynyň esasyny düzýändir. Hakyky hristianlar hökmünde, biz Ybraýyma ýüzlenilen şol çagyryşy, ýagny Taňrynyň Sözüne iman bilen ýaşamak bilen, özümiziň geçip gidýän işlerimizi taşlap, öňe gitmegi saýlaýarys we Hudaýyň wadalaryny bolşy ýaly kabul edýäris. Biz Ybraýymyň syýahat wagty bu wadalar barada nähili oýlanandygyny göz öňüne getirip bilýäris. „Ybraýym iman arkaly miras alan alan ýurduna (Kengana) gitmäge çagyrylanda, bu söze gulak asyp, nirä barýanyny bilmän (Ur şäherinden), ýola düşdi” (Ýewreýlere 11:8).

Haçanda biz ilkinji gezek Hudaýyň wadalary hakda pikirlenemizde, biz hem Taňrynyň Patyşalygynyň miras berlen ýeriniň nähili boljakdygyny anyk bilmeýäris. Ýöne biziň Taňrynyň Sözüne bolan imanymyz bizi hem muňa höwes bilen boýun eder ýaly bolmalydyr.

Ybraýym etmäge iş tapman gezip ýören bir butparaz bolmady. Onuň ýola düşmesi bu wadalar bilen baglanyşykly bolupdy. Onuň arabaglanyşyklary we daş-töweregi köp zatda biziňkä meňzeş bolupdyr. Hudaýyň wadalaryna eýerip, uzak we näbelli ýola düşmek üçin, munuň ýaly kyn we tolgundyryjy netijäni kabul etmek biz üçin näçe kyn bolsa-da, biz oý-hyýalda özümizi Ybraýymyň ýerinde goýup bileris. Şonda işdeşlerimiziň geň garaýyşlaryna we goňşularymyz tarapyndan hem ikuçsuz garaýyşlara duş gelmeli bolardy („Ol özüni dine urupmyş!”)…bularyň bary Ybraýyma belet bolupdy. Dogry karara gelip, soňra bolsa, ony ýerine ýetirmek üçin uly erk-isleg we pähim-paýhas gerek bolupdy. Onuň köpýyllyk syýahaty döwründe köp kynçylyklary ýeňip geçmek üçin ýeketäk goltgy – bu wadalaryň sözleri bolupdy. Onuň olary ýat tutan bolmagy we her gün olaryň hakyky manysynyň üstünde oýlanandygy mümkindir.

Biz hem munuň ýaly imany görkezmek hem-de oňa görä hereket etmek bilen, Ybraýymda bolşy ýaly, Hudaýyň dostlary diýilmek (Işaýa 41:8), Oňa göz ýetirmek (Barlyk Kitaby 18:17) we Taňrynyň Patyşalygyndaky ebedi ýaşaýşyna bolan berk umytda bolmak ýaly abraýy gazanyp bileris. Biz Mesihiň Hoş Habarynyň Ybraýymyň bu wadalaryna esaslanýandygyny ýene bir gezek hygtasymyz gelýär. Hristian hatlaryna çynlakaý ynanmak üçin, biz hem Hudaýyň Ybraýyma miras beren wadalaryny bilmelidiris. Bularsyz biziň imanymyz iman bolmaz. Biz Hudaýyň we Ybraýymyň arasyndaky gepleşiklerini uly üns we teşnelik bilen gaýta-gaýta okamalydyrys.

Ýurt

1.   „Ýurduňdan…Meniň saňa görkezjek ýurduma git” (Barlyk Kitaby 12:1).

2.   „We ol (Ybraýym) ondan-oňa göçüp, Beýt-ele (Ysraýylyň merkezi bölegine) çenli dowam etdirdi... Reb Ybraýyma diýdi: Indi gabaklaryňy galdyr-da, duran ýeriňden demirgazyga we günorta, günbatara we gündogara seret. Çünki görýän bütin ýurduňy Men ebedi saňa we seniň nesliňe berjek... Tur-da, ýurduň inine, boýuna aýlan: çünki Men ony saňa berjek” (Barlyk Kitaby 13:3, 14, 15, 17).

3.   „Şol gün Reb Ybraýym bilen äht edişip diýdi: Müsür derýasyndan uly derýa, Ýefrat derýasyna çenli, bu ýurdy sňa berýärin” (Barlyk Kitaby 15:18).

4.   „We seniň syýahat eden ýurduňy, bütin Kengan ýurduny saňa we senden soňra seniň nesliňe ebedi mülk edip bererin” (Barlyk Kitaby 17:8).

5.   „Çünki dünýä mirasçysy bolma wadasy Ybraýyma, onuň nesline kanun arkaly däl, eýsem iman bilen gazanylan dogrulyk arkaly berildi” (Rimlilere 4:13).

Biz Ybraýyma berlen ylhamlaryň ösüp barşyny görýäris:

1.   Men seniň gitmegiňi isleýän bir ýurdum bar.

2.   „Seniň görüp duran bütin ýurduňy saňa we seniň nesliňe ebedi edip bererin”. Ebedi ýaşaýyş baradaky bu wadanyň şan-şöhratsyz habar berilşine üns beriň; adam – ýazyjy bolsa bu sözleri uly şowhunlyk we labyzlylyk bilen okardy.

3.   Wada berlen ýurduň tutýan ýeri has jikme-jik kesgitlenildi.

4.   Ybraýym wadanyň hasyl bolmasynyň öz ömrüniň dowamynda bolmagyna garaşmaly däldi; ol ýurtda „gelmişek” hasaplanylmalydy we diňe soňra ol bu ýerde hemişelik ýaşar. Bu ýerde onuň ilki öljekdigi we has soňra bolsa bu wadany almak üçin direljekdigi barada aýdylýandyr.

5.   Pawlus ruhlandyrylan ýagdaýda bolup, mümkin Ybraýyma berlen wadany bütin ýurda berlen mirasy aňladýan hökmünde düşünendir.

Ýazgy özüniň adaty çäginden çykmaýar hem-de Ybraýymyň özüniň diri döwründe wadanyň hasyl bolmasyna ýetmedigini ýatladýar:

„Ol iman arkaly (ömrüniň wagtlaýyn häsiýeti göz öňüne getirilýär) bir ýat adam hökmünde wada edilen ýurtda ornaşdy…we çadyrlarda ýaşady” (Ýewrýelere 11:9).

Ol ýer ýüzünde çet ýurtly kimin ýaşapdyr. Mümkin ol edil immigrant ýaly şol ynamsyzlyk we laýyk gelmezlik duýgusy bilen ýaşandyr. Ol özüniň ýurdunda maşgalasy bilen biraz wagt ýaşapdyr. Özüniň zürýatlary Yshak we Ýakup bilen bilelikde (wada olara hem degişli bolupdy) „bary ölýänçä imandan dänmedi. Wada edilenlere gowuşman, olary uzakdan görüp, hoş garşylap,(olar) özleriniň ýer ýüzünde ýat hem mysapyrdyklaryny boýun aldylar” (Ýewreýlere 11:13). Dört pursady belläp alyň:

·       Wadalary bilmek – Bibliýany öwrenmek bilen, biz hem şolary berjaý edýändiris.

·       „we olar bulary hoş garşyladylar”,- eger-de Ybraýymyň şatlyk duýgusy biraz wagtyň dowamynda bolan bolsa, onda bizde bu nähili uzaga çekerkä?

·       „Bary imanda öldüler”", - olar Mesihe çokundyrylypdylar (Galatýalylar 3:27-29).

·       Biz özümiziň häzirki ýaşaýan dünýämiziň öz hakyky öýmiz däldigine ynanýarys. Ýöne ýere geljek asyryň geljegi baradaky umyt bilen ýaşaýandyrys.

Eger-de biz bu görkezmeleriň hemmesini kabul edýän bolsak, onda Ybraýym biziň beýik gahrymanymyz we durmuşdaky göreldämiz bolýandyr. Haçanda ol garrap gurpdan düşende we aýaly ölende wadalaryň hasyl bolmasynyň geljekde boljakdygyna gutarnykly derejede göz ýetiripdir. Özüniň aýalyny jaýlamak üçin ol wada berlen ýurtdan bir bölek ýeri satyn almaly bolupdyr (Res. Işleri 7:16). Hakykatdan hem Hudaý „oňa bu ýurtdan hiç hili miras bermändir” we hatda oňa aýagyny basmaga-da ýer bermändir. Ol şol bir wagtyň özünde-de oňa ýurdy miras bermegi wada beripdir (Res. Işleri 7:5). Bize ebedi miras wada berlen ýerden Ybraýymyň häzirki nesli emläk satyn ýa-da kärendesine alanlarynda, munuň ýaly laýyk dälligi duýup bilerler!

Ýöne Hudaý Öz wadalaryny ýöredýändir. Ybraýymyň we wada berlenleriň ählisiniň sylaglanjak güni ýetip gelmelidir. Ýewreýlere 11:13, 39, 40 aýatlar muny ynandyryp subut edýändir:

„Bularyň bary wadalary alman öldüler... Çünki olar bizden aýry kämillige ýetmez ýaly, Hudaý biziň üçin bir has gowy zady taýýarlapdy”.

Hakyky imanda bolanlaryň ählisi şol bir wagtda, ýagny höküm çykarylanda sylaglanarlar (2 Timoteos 4:1,8; Matta 25:31-34; 1 Petrus 5:4). Höküm başlanmagyň edil öň ýany Ybraýym hem şol wadalary bilen beýlekiler hökümde diri durmaklary üçin ölemden direldiler.

Eger-de olar özlerine wada berlen zady almadyk bolsalar hem-de Mesih dolanyp gelende direlenlerinden we hökümden söň özlerine wada berlenleri alsalar, onda Ybraýym ýalylaryň häzir Mesihiň dolanaryna garaşyp, beýhuş ýagdaýdadyklaryna ynanmakdan başga zat galmaýar. Şol wagt bolsa reňklenen aýna mozaikaly polotno Ýewropanyň bütin ybadathanalarynda bardyr we Ybraýymyň asmanda bolup, özüniň imanly durmuşy üçin alan sylagyndan lezzet alýandygyny görkezýändir. Müňlerçe adamlar bolsa olary dini hasaplap, ýüzlerçe ýyllap bu suratlaryň deňinden geçýärler. Munuň hataryndan çykmak üçin sizde Bibliýa esaslanan edermenlik welin bolarmyka?

Nesil (zürýat)

3.2 bölümde aýdylyşy ýaly, nesliň wadasy ilki bilen Isa we ikinjiden bolsa, „Mesihde” bolanlara degişlidir we şonuň üçin hem Ybraýymyň nesli hasaplanylýandyr:

1.   „Men seni uly millet ederin, we saňa ak pata bererin…we ýer ýüzüniň bütin tireleri senden bereket taparlar” (Barlyk Kitaby 12:2-3).

2.   „We seniň nesliňi ýeriň tozany ýaly etjek; eger bir adam seniň tozanyňy sanap bilse, seniň nesliňi-de sanap biler...çünki görýän bütin ýurduňy Men ebedi saňa we seniň nesliňe berjek” (Barlyk Kitaby 13:15-16).

3.   „Şindi, göklere seret, eger ýyldyzlary sanap bilseň, olary sana... Seniň nesliň şeýle bolar... Men bu ýeri seniň nesliňe berjek” (Barlyk Kitaby 15:5, 18).

4.   „Bütin kengan ýurduny saňa we senden soňra seniň nesliňe ebedi mülk edip bererin; we olaryň Hudaýy bolaryn” (Barlyk Kitaby 17:8).

5.   „Seniň nesliňi gökleriň ýyldyzlary ýaly, deňiz kenaryndaky çäge ýaly gaty köpelderin; we seniň nesliň duşmanlarynyň derwezesini eýelär; we ýer ýüzüniň bütin milletleri seniň nesliňden bereket tapar” (Barlyk Kitaby 22:17-18).

Ybraýymyň „nesil” düşünjesi ýene-de kem-kemden giňäpdi:

1.   Birinjiden, oňa nähilidir bir usul bilen onuň nesliniň sanynyň köpeljekdigi we onuň „nesliniň” üsti arkaly bütin ýeriň ýalkanjakdygy aýdylypdy.

2.   Biraz soňra bolsa, onuň nesliniň köpelip uly halk boljakdygy aýdyldy. Şol halk bolsa onuň gelen ýurdunda, ýagny Kenganda onuň bilen bile ebedi ýaşaýşyna eýe bolar.

3.   Soňra onuň nesliniň gökleriň ýyldyzlary ýaly gaty köp boljakdygy aýdylypdy. Bu onda hakyky nesilleri ýaly („ýeriň tozany” ýaly) köp ruhy nesilleriniň (gökleriň ýyldyzlary) boljakdygyny aňladyp bilerdi.

4.   Mundan öňdäki wadalara goşmaça tassyknamalar berlipdi. Şonuň üçin-de, onuň nesli boljak köp adamlaryň Hudaý bilen şahsy ýakyn gatnaşyklary bolar.

5.   Zürýat duşmanlaryndan üstin çykar.

Nesliň üsti arkaly bütin dünýäniň adamlarynyň „bereketi” almalydygyna üns beriň. Bibliýada bereket (ýalkanma) baradaky pikir köplenç günäleriň bagyşlanmasy bilen baglanyşyklydyr. Ahyrsoňy, bu Hudaýy söýýän adamyň almak isleýän şol beýik bereketidir. Şonuň üçin biz munuň ýaly aýatlary okaýarys: „Jenaýaty bagyşlanan, günäsi örtülen adam nähili bagtly!” (Zebur 32:1); „Şükür käsesi” (1 Korintoslylara 10:16) – bu Mesihiň gany bolan çakyrly käsedir. Bu arkaly günäden bagyşlanyp bolunýandyr.

Dünýä günäniň bagyşlanmasyny getiren Ybraýymyň ýeketäk nesli elbetde Isadyr. Täze Ähtde Ybraýymyň wadalary babatynda pugta tassyknamalar berilýändir:

„Wadalar (Hudaý tarapyndan) Ýybraýyma, onuň nesline berildi. Hudaý köplerine wada berýän ýaly, „nesillere” däl (ýagny köplük sanda), eýsem birine wada berip, „seniň nesliňe” diýýär; bu-da Mesihdir” (Galatýalylar 3:16).

„... Hudaýyň Ybraýyma: „Ýer ýüzüniň bütin uruglary seniň nesliňden bereket tapar!” diýip ata-babalaryňyz bilen äht baglady. Hudaý Öz Ogly Isany (ýagny neslini) siziň her biriňizi ýaman päliňizden gaýtarsyn, size bereket bersin diýip direltdi, Ony ilki bilen size ýollady” (Resullaryň Işleri 3:25-26).

Bu ýerde Petrusyň Barlyk Kitabynyň 22:18 aýatdaky sözleri düşündirişine üns beriň:

·       Zürýat = Isa

·       Bereket = günäleriň bagyşlanmasy

Ybraýymyň zürýady hökmünde Isanyň düşmanlaryndan üstin çykjakdygy baradaky wada bu ýerde örän sazlaşyklydyr. Çünki bu wada Isanyň ýamanlygyň, ýagny Taňrynyň adamlarynyň uly duşmanynyň üstünden ýeňiş gazanmagy babatynda garalsa, bu Isa-da degişlidir. Çünki Ol hem Ybraýymyň neslidir.

Zürýada birleşme

Ybraýymyň hristian Hoş Habarynyň esasy elementlerine dogry düşünendigi indi aýdyň bolmalydyr. Esasy wadalar Ybraýyma we onuň nesli bolan Isa degişli bolupdyr. Eýsem başga ýene kim barada şeýle aýtmak bolar? Hatda Ybraýymyň gös göni mirasçysy hem hemişe onuň nesline girizilmändir (Ýahýa 8:39; Rimlilere 9:7). Ýöne nesle bagyşlanan wadalaryň bize-de degişli bolmagy üçin, biz hem Isanyň bir bölegi bolup bilýändiris. Muňa Isanyň adyndan suwa çokundyrylyp ýetmek bolar (Rimlilere 6:3-5). Biz köplenç Onuň adyndan suwa çokundyrylma barada okaýarys (Resullaryň Işleri 2:38; 8:16; 10:48; 19:5). Galatýalylar 3:27-29 aýatlar hem kadadan çykýan däldir:

„Sebäbi Mesihe çokundyrylanlaryňyzyň bary Mesihi geýindi. Ýehudy, grek, gul, azat, erkek ýa aýal ýok, siziň baryňyz Mesih Isada birsiňiz (suwa çokundyrylma arkaly). Mesihki bolsaňyz (Oňa çokundyrylan), onda Ybraýymyň nesli, berlen wada boýunça mirasçysyňyz” – Mesihiň üsti arkaly günäniň bagyşlanmasy bilen „bereketi” almak arkaly ýer ýüzündäki ebedi ýaşaýyş wadasydyr. Diýmek, Mesihe, ýagny nesle çokundyrylma bilen, oňa berlen wadany biziň hem alýandygymyzdyr. Şonuň üçin Rimliler 8:17 aýaty bize „Mesihiň mirasçylary” diýýändir.

Bereketiň zürýat arkaly ýer ýüzüniň ähli künjegindäki adamlara bolmalydygyny ýatda saklaň. Şonda nesil edil deňiz kenarynyň çägesi we gökleriň ýyldyzlary ýaly, adamlaryň bütindünýä topary bolmalydyr. Bu olaryň zürýat bolmagy üçin birinji bolup bereketi alandyklary bilen şertlendirilendir. Şeýlelikde, zürýat (nesil)(birlik sanda), Oňa gulluk eder we ebedilik Rebbiňki diýiler” (Zebur 22:31).

Biz Ybraýyma berlen wadalaryň iki bölegini-de jemläp bileris:

1) Ýer (ýurt). Ybraýym we onuň zürýady Isa we şeýle hem Onda bolanlar Kengan ýurdunyň mirasçylary bolarlar we giňeldilme arkaly – bütin dünýäniň ýerini we olýerde ebedi ýaşarlar. Olar bu durmuşda ýeri almazlar, ýöne ony iň soňky gün, ýagny Isa gelende alarlar.

2) Zürýat. Ilki bilen bu Isa bolupdy. Onuň üsti bilen adamzadyň ähli günälerinden („duşmanlaryndan”) üstin çykylar. Şonuň üçin bagyşlanma bereketi bütin dünýä ýaýrar.

Mesihiň adyndan suwa çokundyrylmagynyň üsti bilen biz nesliň bir bölegi bolýandyrys.

Edil şu iki ugur Täze Ähtiň wagyzlarynda seredilýändir hem-de adamlaryň muny eşidip çokundyrylmany kabul edýändikleri baradaky ýygy ýatladylma hiç hili geň galdyrmaýar. Bu usul öň hem bolupdy we häzir hem bardyr. Çünki munuň üsti arkaly wadalar bize hem ýetip biler. Indi biz Pawlusyň garran çagy ölüm bilen ýüzbe-ýüz bolanda özüniň umydyny „Ysraýylyň umydy” (Resullaryň Işleri 28:20) hökmünde kesgitläp bilendigine düşünip bilýäris: hakyky hristian umydy – bu ilkibaşdaky ýehudylaryň umydydyr. Mesihiň „gutaryş ýehudylardan gelýär” (Ýahýa 4:22) sözleri ýehudy ata-babalarymyza Mesihiň üsti bilen halas bolmak barada berlen wadadan özümize peýda tapyp bilmegimiz üçin ruhy ýehudylar bolmak zerurlygyny aňlatmalydyr.

Biz irki döwrüň hristianlarynyň wagyz eden zatlaryny okaýandyrys:

1.   „Hudaýyň Patyşalygy ” hem-de

2.   „Isa Mesihiň ady baradaky Hoş Habar“ (Resullaryň Işleri 8:12).

Bu iki sorag Ybraýyma biraz başga atlar bilen düşündirilipdi:

1.   Ýer-ýurt baradaky wada;

2.   Zürýat baradaky wada.

Hudaýyň Patyşalygy we Isa baradaky „Hoş Habar” sözüniň „Mesihiň wagyz etmesi” (Resullaryň Işleri 8:5, 12 aýat bilen deňeşdiriň) bilen jemlenýändigine üns beriň. Bularyň bary köplenç şu tassyknamalar kimin düşünilýändir: „Isa sizi söýýär! Diňe Onuň siziň üçin ölendigini aýdyň we şonda siz halas bolarsyňyz”. Ýöne „Mesih” sözi Ol we Onuň geljekki Patyşalygy baradaky ýagdaýlary anyk jemleýändir. Ybraýyma berlen Patyşalyk baradaky welilik Hoş Habaryň irki wagyz edilmelerinde uly ähmiýete eýe bolupdy.

Pawlus Korinfde „üç aýlap gürrüň berip, Hudaýyň Patyşalygyna degişli zatlary olara ynandyrdy” (Resullaryň Işleri 19:8); Efesde hem ol „Hudaýyň Patyşalygyny wagyz edip gezdi” (Resullaryň Işleri 20:25), hem-de onuň Rimdäki aýdan aýdymy hem şonuň ýaly bolupdy: „Ol hem Hudaýyň Patyşalygyna güwä geçmek bilen, olara hakykaty düşündirdi. Ir ertirden giç agşama çenli Musanyň kanunyna, pygamberler ýazgysyna salgylanyp, olary Isa ynandyrmagy çalyşdy” (Resullaryň Işleri 28:23). Pawlusyň şeýle köp aýdyp bilmegi baradaky şol fakt Hoş Habaryň Patyşalyk we Isa baradaky esasy ýagdaýlarynyň: „Isa ynanyň” diýlen jümläni ýöne gaýtalamak bolmandygyny görkezýär. Hudaýyň Ybraýyma açan ylhamy bu jümleden has jikme-jik bolupdy. Hudaýyň oňa wada beren zady bolsa, hakyky hristian Hoş Habarynyň esasydyr.

Biz Isanyň adyna suwa çokundyrylmagyň bizi nesliň bölegi hem-de muňa laýyklykda, wadalara miras bolmaga şärikçi edýändigini görkezdik (Galatýalylar 3:27-29). Ýöne bize wada berlen gutulmany almagymyz üçin diňe suwa çokundyrylma ýeterlik däldir. Eger-de biz nesle berlen wadany almagy isleýän bolsak, onda biz nesilde, Mesihde bolmalydyrys. Suwa çokundyrylma diňe başlangyjydyr; biz diňe ylgaýjylaryň hataryna girendiris we berlen aralygy soňuna çenli ylgamalydyrys. Ybraýymyň neslinde bolmagyň intek biziň Hudaý üçin ýaramly bolandygymyzy aňladýan däldigini unutmaň. Bir tarapdan Ysraýyllylar Ybraýymyň neslidir. Ýöne bu olaryň suwa çokundyrylmazdan hem-de özleriniň Mesihdäki durmuşyny Ybraýymyň mysalynda (Rimlilere 9:7-8; 4:13-14) subut etmezden halas boljakdyklaryny aňladýan däldir. Isa olara şeýle diýipdi: „Siziň Ybraýymyň perzentleridigiňizi bilýärin, ýöne siz Meni öldürmegiň kastynda… siz Ybraýymyň perzentleri bolsaňyz, Ybraýymyň işlerini ederdiňiz” (Ýahýa 8:37, 39), ýagny Hudaýa we wada berlen zürýat bolan Mesihe iman bilen ýaşardyňyz (Ýahýa 6:29).

„Zürýat” özüniň ata-babasynyň häsiýetine eýe bolmalydyr. Eger-de biz Ybraýymyň hakyky zürýady bolmak isleýän bolsak, onda biz diňe bir suwa çokundyrylman, eýsem onuňky ýaly, Taňrynyň wadalaryna bolan örän güýçli ynamymyz hem bolmalydyr. Şonuň üçin hem oňa „iman edýänleriň barynyň…hem imanyň yzyna eýerýänleriň atasy” (Rimliler 4:11-12) diýilýändir. „Şeýlelikde, şuny bilip goýuň (ýagny, çün ýürekden kalbyňyza kabul ediň): Ybraýymyň çyn ogullary iman getirenlerdir” (Galatýalylar 3:7).

Hakyky iman nähilidir bir işde ýüze çykmalydyr, bolmasa, bu Hudaýyň öňünde iman däldir (Ýakup 2:17). Biziň hakykatdan hem häzirki öwrenýän şol wadalara ynanýandyklarymyzyň birinji tassyknamasy biziň suwa çokundyrylmamyz bolar. Şonda bu wadalar göni bize-de ýaýrar (Galatýalylar 3:27-29). Şeýlelikde, siz çyndan hem Taňrynyň wadalaryna ynanýarsyňyzmy? Biz bu soragy özümize bütin ömür irginsiz bermelidiris.

Köne we Täze Ähtler

Ybraýyma berlen wadalaryň Mesihiň Hoş Habaryny jemleýändigi mümkin indi aýdyň bolandyr. Musanyň kanundaky Hudaýyň ýehudylara beren wadalary bolsa, başga bir möhüm wadalardyr. Olarda ýehudylaryň kanuna boýun bolan ýagdaýynda, olaryň durmuşda ýalkanjakdylary aýdylýandyr (Ikinji Kanun Kitaby 28). Wadalaryň bu toparynda ýa-da „ähtinde” ebedi ýaşaýşyň göni aýdylan wadasy ýokdyr. Şonuň üçin biz diňe iki „ähtiň” bardygyny belläp bilýäris:

1.   Mesihiň ikinji gelşinde Hudaýyň Patyşalygyndaky günä geçilme we ebedi ýaşaýyş barada aýdylýan wadalar Ybraýyma we onuň nesline äht edilendir. Bu wada şeýle hem Erem bagynda we Dawuda berlendir.

2.   Musanyň döwründe ýewreý halkynyň Hudaýyň Musa beren kanunyna boýun bolan ýagdaýynda, şol wagtky durmuşda olara asudalyk we bagt wada berlipdi.

Hudaý Ybraýyma Patyşalykda günä geçilme we baky ýaşaýşy wada beripdi. Ýöne bu diňe Mesihiň ölüminiň üsti arkaly mümkin bolupdy. Mesihiň haçdaky ölümi Ybraýyma berlen wadalary tassyklady (Galatýalylar 3:17; Rimlilere 15:8; Daniýel 9:27; 2 Korintoslylara 1:20). Şonuň üçin Onuň ganyna „täze ähtiň ganydyr” diýilýändir (Matta 26:28). Isanyň Öz ganyny aňladýan çakyrly käsäni biziň wagtal-wagtal kabul etmegimizi nesihat edendigini unutmaly däldiris (ser. 1 Korintoslylara 11:25). „Bu käse  Meniň siziň üçin dökülen ganym bilen berkidilen täze ähtdir” (Luka 22:20). Eger-de biz bu zatlara düşünmeýän bolsak, onda Isany we Onuň işlerini ýatlap, „çörek döwme” däbini berjaý etmeli däldiris.

Mesihiň ölümi Hudaýyň Patyşalygynda günä geçilmäni we baky ýaşaýşyny mümkin etdi. Munuň bilen Ol Ybraýyma berlen wadany tassyklady: „Isa bu ant bilen has oňat ähtiň kepili boldy” (Ýewreýlere 7:22). Ýewreýlere 10:9 aýatda Isanyň birinji ähti aýyryp, ikinji ähti ykrar edýändigi aýdylýandyr. Bu şeýle ýazylandyr: „Ikinjini berkarar etmek üçin, birinjini aradan aýyrýar”. Bu haçanda Isanyň Ybraýyma berlen wadany tassyklanda, Musa arkaly berlen ähtiň güýjüni ýatyrandygyny barada şaýatlyk edýär. Ýokarda agzalan aýatlarda Isanyň Öz ölümi bilen Täze Ähti berkarar edendigi we ondan öňküniň köne äht bolandygy hem-de onuň ýatyralandygy barada aýdylýar (Ýewreýlere 8:13). Bu Mesih babatdaky ähtiň has öň edilen bolsa-da, Onuň ölümine çenli onuň doly güýje girmändigini aňladýandyr. Isanyň ölüminden soň Köne Ähtden tapawutlykda bu ähte Täze Äht diýlip başlanypdyr. Musanyň üsti arkaly berlen Köne Ähtiň maksady Isanyň işlerini öňünden aýtmakdan hem-de Mesih babatyndaky wada bolan ynamyň möhümligini nygtamakdan ybarat bolupdyr (Galatýalylara 3:19, 31). Mesihe bolan iman hem öz gezeginde Musa berlen kanunyň hakykatdygyny nygtaýandyr (Rimliler 3:31). Pawlus muny şeýle sözler bilen jemledi: „Şeýlelikde, biz iman bilen aklanar ýaly, kanun Mesih gelýänçä, biziň terbiýeçilimiz boldy” (Galatýalylara 3:24). Diňe şu maksat üçin Musanyň kanuny saklanyp galandyr we bu häzire çenli hem biziň öwrenmegimiz üçin gereklidir.

Ýokaradaky aýdylanlaryň baryna ilkinji gezek okalanda düşünmek ýeňil düşmez; ýöne biz muny şeýle görnüşde jemläp bilýäris:

Mesih babatda Ybraýyma berlen wadalar – Täze Äht.

Musa berlen kanun bilen baglanyşykdaky Ysraýyllylara berlen wadalar – Köne Äht.

Mesihiň ölümi – Köne Ähtiň işiniň soňy (Koloseliler 2:14-17); Täze Ähtiň güýje girmegidir.

Munuň bilen baglanyşykda, Köne Ähtiň bir bölegi bolan ybadathana gazanjyň onunjy bölegini bermeklik däbi, sabat (şenbe) gününi ýöretmeklik däbi we ş.m. ýaly däpler hökmany däl bolup başlady (ser. 9.5 bölüme). Haçanda ysraýyllylar toba gelip, Mesihi kabul eden wagty, şonda ýerdäki ysraýyllylar bilen Täze Äht baglaşylar (Ýeremiýe 31:31-32; Rimliler 9:26-27; Ýezekil 16:62; 37:26). Ýöne elbetde muny häzir berjaý edip, Isanyň adyndan suwa çokundyrylma däbini ýerine ýetiren islendik ýehudy şolbada Täze Ähte gadam basyp bilýändir (ýagny munda ýehudylar we ýehudy däller diýlen bölünişik ýokdyr: Galatýalylara 3:27-29).

Köne we Täze Äht baradaky dogry düşünje bize Taňrynyň wadalarynyň dogrulygyna düşünmäge ýardam berer. Şübheçil adamlar irki döwrüň hristian wagyz edijilerini ynandyryjy delilleri görkezmeýändiklerinde aýyplapdyrlar. Bu soraga jogap bermek bilen, Pawlus Mesihiň Öz ölümi bilen Hudaýyň wadalaryny tassyklandygyny hem-de olaryň aýdýan umydynyň bolsa, ýöne ýüzleý aýdylan sözlem bolman, eýsem hemişelikdigini aýtdy. „Biziň size gowşuran sözümiziň hem „hawa”, hem „ýok” däldigine Hudaýyň ynamdarlygyndan ant içýärin. Çünki Hudaýyň Ogly Isa Mesih „hawa” we „ýok” bolman, Onda hemişe „hawa” bolandyr. Hudaýyň ähli wadalary Mesihde „hawadyr we „omyn” hem Ondadyr” (2 Korintoslylara 1:17-20).

Munuň: „Ýeri, bularyň barynda bir hakykatyň bardygyna güman edýärin…” ýaly garaýşa netije çykarýandygy gürrüňsizdir.