2.1 we 2.2 bölümlerde Taňry Ruhunyň Onuň „aňyny”
giňişleýin derejede görkezýän Onuň
güýjüne degişlidiginiň ýeterlikli subutnamasy
berlendir. Taňry Ruhy Hudaýyň barlygynyň we
şahsyýetiniň dogry görkeziji hökmünde hereket
edýändigi üçin, käbir adamlar Taňry Ruhuny
şeýle hem Hudaýyň Özi bolan şahsyýet
hasaplaýarlar. Geçen bölümleriň üns bilen
gaýtadan okalmagy Taňry Ruhunyň Onuň aňydygyny we
güýjüdigini görkezer. Eger-de bu beýle
bolýan bolsa, onda aň we güýç asla şahsyýet
bolup bilmez. Elektrik - bu ony dolandyrýan adam üçin netije
berip bilýän göze görünmeýän
güýçdir. Ýöne bu şahsyýet bolup
bilmez. Söýgi – bu adam häsiýetiniň
ýüze çykmasydyr. Ýöne bu şahsyýet
bolup bilmez. Taňry Ruhy Öz içine Onuň
häsiýetiniň bölegi hökmünde Onuň
söýgüsini alyp biler hem-de Onuň güýjüne
degişli bolup biler. Ýöne bu Ondan aýratynlykda
şahsyýete asla degişli bolup bilmez.
Köp „hristianlaryň” „üçbirlik” doktrinasyna bolan
ynamy (ýagny Ruhyň şahsyýetdigi) göz-görtele
we uly ýalňyşlykdyr. Bu doktrina boýunça,
nähilidir bir usul bilen şol bir birligi aňladýan,
ýagny Ata Hudaýy, Mukaddes Ruhy we Isany aňladýan
üç sany hudaý barmyş. Bu adamlar Hudaýyň
şahsyýet däldigini tassyklaýarlar we şol bir
wagtyň özünde-de aýdyň gapma-garşylyga
ýol berip, Taňry Ruhunyň şahsyýetdigini
aýdýarlar.
„Üçbirligiň” hristiançylyga geçirilen
butparaz ideýasy bolandygyna ynanmaga esasy sebäp bardyr we
şonuň üçin-de bu söz Bibliýada duş
gelmeýär. Hudaýyň üçbirlikdigi
ideýasyny kabul edip, hristianlar Taňry Ruhunyň /güýjiň
Hudaý bolmasa-da, şeýle hem Hudaýö bolan
şahsyýetdigi barada örän täsin netijä gelmeli
bolupdyrlar. Haçanda hristianlary munda aýyplanlarynda, olar Hudaý
–bu beýik täsinlikdir we biz dogry düşündirmeleri
tapmaga synanyşman, eýsem ähli zada ynanmalydyrys
diýip, özleri üçin ap-aňsat çykalga
tapýarlar.
Emma onda-da, olar Isa Mesihiň sözleriniň we
işleriniň aýan eden Hudaýyň üçbirligi
barada Täze Ähtdäki salgylanmalara bil baglaýarlar:
"Eý doganlar, men
siziň bu syrdan habarsyz galmagyňyzy
islemeýärin" (Rimliler 11:25);
"Isa Mesihiň wagzyna
görä, gadym
döwürlerden bäri ýaşyryn galan…” (Rimliler 14:24);
"Ine, size bir syry
paý edeýin...” (1 Korintoslylar 15:51);
"…niýetine
görä, Öz isleginiň syryny açdy" (Efesliler 1:9;
3:3);
Pawlusyň wagzy "Hoş Habaryň syryny wagyz etymek üçin" bolupdy (Efesliler 6:19; Koloseliler 4:3);
"Syry...indi Onuň
mukaddeslerine aýan ederin" (Koloseliler 1:26).
Häzir esay doktrinalar babatynda syrlaryň ýokdugyny
bellemek gerekdir. Çünki diňe garaňkylykda
gezýän adam syrlar barada gepleýändir. Şonda
şonuň ýaly adam Ylhamda beýan edilen ýalan
diniň sistemasy bolan „Wawilon” bibliýa adynyň „syrdygyna”
biynjalyk welin bolmazmyka (Ylham 17:15)? Munuň esasy manysy bu
sistemanyň öz imanlaryny syr diýip yglan
edýändiginden ybaratdyr. Ýöne welin, hakyky imanly
bolanlar ol ýerde aýdylýan zenan barada
düşünýärler (Ylham 17:7).
Elbetde, adamlardan Hudaý baradaky öz
düşünjelerini subýektiw täsirlere ýa-da
özleriniň aňyna täsirini ýetirýän
nähilidir bir daşky ruhy güýçleriniň
düşnüksiz kesgitli bolmadyk işjeňligine
esaslandyrýan munuň ýaly nämälim
düşündirmelerini eşitmek bolar. Eger-de biz hakykatdan hem
Taňrynyň Sözüniň öwgütleri babatynda sada
bolmak isleýän bolsak, onda biz munuň ylhamyny aýan
eder ýaly ähli ukyplarymyzy esaslandyrma we umumy netije
üçin ulanmalydyrys.
Bibliýada agzalýan Hoş Habaryň
wagyzçylarynyň hiç birisi-de: „Bu – bütinleý syr
we siz muňa düşünip bilmersiňiz” ýaly
jümlä asla gelmändir. Munuň tersine, biz Mukaddes
Ýazgylardan öz aňymyzdan peýdalanyp, dogry netijeleri çykarmak
ýüzlenmesini okaýarys.
Pawlus Bibliýanyň (biziň şeýle hem bu kitaby
okanymyzda) esasy tertipleri baradaky özüniň wagyz nesihatynda „Mesihiň görgi görüp,
ölümden direlmeginiň zerur bolandygyny düşündirip
görkezdi” (Resullaryň Işleri 17:2-3). Bu ýerde
kämillige deň bolan yzygiderli, dogry bibliki subutnamasy bardy we
hatda sözlemiň özi şeýle sözler bilen
başlanypdy: „Pawlus öz endigine
görä…subut edipdi” . Bu onuň adaty bolan stili bolupdy (şeýle
hem ser. Resullaryň Işleri 18:19). Munuň bilen
laýyklykda, Korinfde uly kampaniýa wagty Pawlus „her sabat güni
sinagogadagürrüň berip, ehudylary …ynandyrýardyemma olar
örän garşy çykdylar…” (Resullaryň Işleri 18:4-6). Imany kabul eden
adamlar Pawlusyň Bibliýadan alyp aýdan subutnamlaryny
diňleýärdiler;
bu
ýerde munuň ýaly jümleler bolmandy: "Isany
özümiň ýatak jaýymda görüşim", "görlüp-eşidelmedik
duýgy meni gurşap aldy",
"agşamlaryň birinde men Rebbe sataşdym".
Taňry tarapyndan ruhlanan Ýazgylaryň „olaryň garşy bolandyklaryny” görkezmek bilen,
şeýle hem dogrylyga we rasionalizma ündeýändigine
üns beriň. Edil munuň ýaly, Antakiýada Pawlus we
Barnabas „olar bilen
gürrüňdeşlik edip” (Taňrynyň Sözi
barada) olary ynandyrýardylar”
(Resullaryň Işleri 13:43). Olaryň indiki duralgasy Konýa
bolupdy. Olaryň bu ýerdäki „gürrüň
berşi uly toparyň iman getirmegine sebäp boldy” (Resullaryň
Işleri 14:1).
Haçanda mundan biraz soňra Pawlusy sud edenlerinde, şol
bir logika oňa geljege bolan ynamly umydy ruhlandyrmagyny dowam etdiripdi:
„Ol dogrulyk, nebsiňe buýurma
hem geljek höküm hakda” şeýle aýdyň
ynandyryjylyk bilen aýtdy welin, hatda çete çekilen
uýatsyz kazy „gorkdy” (Resullaryň
Işleri 24:25).
Biziň gürrüňimiz birnäçe
subutnamalaryň getirilmegine esaslanýandygy sebäpli, biz
öz umydymyza we doktrinamyza bibliýa salgylanmasyny bermelidiris:
„…Içiňizdäki
umyt hakynda özüňizden hasabat soran her kese, her wagt jogap
bermäge taýýar boluň. Muny ýumşaklyk,
saýhallylyk bilen ediň” (1 Petrus 3:15).
Biriniň şahsy tejribesi hakynda asuda äheňde
geplemeklik – bu Hoş Habar umydyna subutnamany getirmek däldir.
Şahsy şaýatnama bolan dowamly salgylanma köp „Hoş
Habaryny wagyz edýän” mesihileriň wagzy etmeleriniň
serişdesi hökmünde bolup, olaryň „umydyna” bolan „delil
jogabyň” ýoklugyny nygtaýar. Olara „Rebbiň meniň
durmuşymda berjaý eden zadyny we ş.m. ulanmaga”
mümkinçilik bermek üçin hristianlaryň arasynda
tutuş bir sözlük emele geldi. Munuň ýaly şahsy
anekdotlar Pawlusyň: „Çünki
biz özümizi däl-de, Mesih Isany yglan edýäris” diýen
sözleri bilen düýpli garşy gelýär (2 Korintoslylar
4:5), - bu başga biri bolman, eýsem Isa bilen
ýüzbe-ýüz bolup, has köp gepleşen adamyň
aýdan sözleridir.
Logiki, bibliýa taýdan biziň imanymyzyň
esaslandyrylan usuly biziň Hudaý bilen has
giňişleýin gatnaşygymyz üçin
ömürimiziň ahyryna çenli nusgany döretmelidir.
Hemişe bolşy ýaly, adamlaryň peýdasyna gulluklary
ýetirmek kynçylyklaryny çözmek üçin
pähim-paýhasdan peýdalan ilkinji hristianlar biziň
üçin nusgadyrlar (Resullaryň Işleri 6:2). Ynamlylyk
şeýle hem Täze Ähtiň hatlarynda ýüze
çykýandyr. Şonuň üçin bularyň
okyýjylary bibliýa logikasyny özlerine ýörelge
hökmünde kabul ederler. Şeýlelikde, Musanyň kanuny
boýunça ýaşap geçen ilkinji ruhanylaryň
boluşlary ýaly, biz hem Mesihiň işleri barada jikme-jik
göz ýetirip bilýäris (Ýewreýler 5:3).
Pawlus Hudaýyň Mesihe bolan görlüp-eşidilmedik
söýgüsi hakynda gürrüň berip, biziň „pähimli (grek dilinde logikos,
ýagny logiki diýmekligi aňladýandyr) ybadatymyzyň” doly derejede
Oňa bagyş edilmelidigini çagyrýar (Rimliler 12:1).
„Logikos” diýen söz adatça Taňrynyň
Sözüne düşünmäge „söz” hökmünde
terjime edilýän „logos” grek sözünden emele
gelýändir. Şonuň üçin biziň
bibliýa terminlerine logiki jogabymyz hem Taňrynyň
Sözünden gelýän söz bolmalydyr.
Munuň netijesinde, Taňrynyň Ruhy barada Hudaýyň
Özi däl bolan we şol bir wagtyň özünde-de Onuň
Özi bolan şahsyýet hökmünde ýaly tassyklamak
ýerlikli däldir. Bularyň barynyň syrly bolandygy hem-de
bibliýa terminleriniň logikasyna bagly bolmaýandygy
sebäpli, munuň jogaby makul ederlikli däldir. Eger-de biz
Mukaddes Ýazgylardan logiki netijeleri çykaryp
bilmeýän bolsak, onda Bibliýany bütinleý
öwrenmek biderek bolýar; hem-de eger-de Bibliýa diňe
gyzykly lenç edilen söz ýa-da gyzyklandyryjy edebi eser
ýaly äsgermezlik edilse, onda oňa bolan zerurlyk hem bolmaz.
Bularyň bary hristianlaryň köp kitap tekjelerinde bar
diýen ýalydyr.
Emma, Taňrynyň Ruhunyň şahsyýetdigine
ynanýan käbirleriniň muňa bibliýa taýdan
düşündiriş bermäge synanyşýandygyny
bellemeklik ýerliklidir. Şahsyýetiň dilinde
Taňrynyň Ruhy barada aýdylýan aýatlar
agzalýar, mysal üçin, „Göwünlik Beriji”
(Ýahýa 14:16) ýa-da Ruhuň „gynandyrylandygyna”
salgylanmalar getirilýär.
4.3 bölümde biz ynsan „ruhunyň” närazy bolup
(Resullaryň Işleri 17:16), gamlanyp (Barlyk Kitaby 41:8) ýa-da
şatlanyp (Luka 10:21) bilýändigi barada gürrüň
edýäris. Hereketi döredýän ynsan „ruhy”,
ýagny onuň öz barlygy, onuň aňy we niýeti
barada aýratyn bir şahsyýet hökmünde
aýdylýar. Ýöne, elbetde bu göni manyda kabul
edilýän däldir. Taňrynyň Ruhy barada hem
şeýle usul bilen aýtmak bolar.
Haçanda Bibliýada abstrakt düşünjeler hakynda
aýdylanda, janly nusga diliniň ýygy ulanylýandygyny
göz öňüne tutmak gerekdir. Mysal üçin,
Süleýmanyň Tymsallarynda 9:1 akyl-paýhas barada edil
zenan hakynda ýaly aýdylýar. Bu eger-de adamyň
işlerde akyl-paýhasa eýe bolan bolaýsa, onuň
nähili bolup biläýjekdigini görkezýär. Akyl-paýhas
adamyň aňyndan daşarda bar bolup bilmez. Şonuň
üçin hem munuň ýaly janly nusga ulanylýar. Bu barada
has jikme-jik edilip „Janly nusganyň esasy” atly 5-nji
Çekeleşmede gürrüň berilýär.