Çekeleşme 6: Kalwinizm

Birnäçe ýyl mundan ozal Kalwin biziň ýaşaýşymyzyň takdyry barada özüniň ideýasyny ýüze çykardy. Şonuň üçin ýagşy erk baradaky biziň çözgüdimiz biziň halas bolmagymyza hiç hili ähmiýet ýokdyr – ýagny, biz halas bolma üçin ýa öňünden bellenilendiris ýa-da ondan ýüz dönderilendiris. Bu pikir birnäçe häzirki zaman ideýalarda üýtgedildi:

·         Bibliýany ýa-da dini öwrenmek üçin uly tagallalary ýerine ýetirmegiň haýry ýok. Çünki eger-de biz halas edilmeli bolsak, onda biz islendik ýagdaýda-da halas edileris.

• Bize günä etmäge itergi berýän we biziň öz erkimize bagly bolmazdan, durmuşymyza kynçylyklary salýan iblis atly jandar bardyr. Bu ýalan düşünje 6 bapda çözülýär.
• Durmuşyň dürli ýagdaýlarynda Taňrynyň hemaýaty soramaga serurlyk ýok. Ähli zadyň takdyry öňünden bellenilendigi üçin syýahat wagty howpsyzlyk barada hemaýat soramak mysal bolup biler. Dünýäde bir nakyl bar. Muny köplenç aýroportlarada eşitmek bolar: „Eger-de siziň reýsiňiz ugramaly bolsa, onda ol ugrar”.
• Hoş Habary wagyz edýän ybadathanalar Mukaddes Ruh itergi bermezden, Bibliýa ynanmagyň ýa-da oňa düşünmegiň mümkin däldigini öwredýär.

Munuň ýaly filosofiýadan ýüze döndermek üçin Bibliýanyň dogry sebäpleri bardyr:

·         Hudaýa boýun bolmagyň bütin konsepsiýasy biparh bolup galýar. Bibliýada hemişe bize Hudaýyň tabşyryklaryny berjaý etmelidigimizi we diňe şeýle etmek bilen, Ony şatlandyryp ýa-da gaýgylandyryp bilýändigimizi aýdýarlar. Eger-de Hudaý bizi boýun bolmaga mejbur etse, onda bu konsepsiýa manysyny ýitirýär. Mesih „gulak asanlaryň hemmesi üçin” halas bolmagy teklip edýär (Ýewreýler 5:10).

• Ýewreýler 11 babynda Hudaýyň biziň durmuşymyza gatyşmasynyň we biziň halas bolmagymyzyň soňky görkezmesiniň biziň imanymyz bilen deň gelýändigi aýdylýar. Eger-de ähli zat öňünden bellenilen bolan bolsa, onda Hudaýdan kömek sorap doga bilen ýüzlenilýän Bibliýanyň köp mysallary durmuşyň agyr pursatlarynda manysyny ýitirýär. Edil munuň ýaly halas bolma baradaky ideýa hem biziň Mesihe bolan ynamyzyň netijesi hökmünde manysyz bolýar.
• Suwa çokundyrylma halas bolma üçin başlangyç bolup ýardam edýär (Markus 16:16; Ýahýa 3:3-5). Muny kalwinistler kabul etmeýärler. Emma halas bolma Mesihiň eden işleri zerarly mümkin boldy (2 Timoteos 1:10) hem-de öňden bellenme abstrakt konsepsiýasynyň netijesi däldir. Biz muny suwa çokundyrylma usuly bilen ýerine ýetirip, düşünjeňlik bilen Onuň bilen garyndaş bolmalydyrys. Rimliler 6:15-17 aýatlarynda biziň häkimlerimiziň çalyşlary we günäli durmuşdan boýun bolma durmuşa geçilşi barada aýdylýar. „Boýun bolmak üçin üçin özüňizi gul hökmünde kime tabşyrsaňyz, onuň siz gullary bolarsyňyz”. Özüňi boýun etmä bermek baradaky bu dil şertleýin bolmadyk öňden bellenmäniň garşysyna biziň ýagşy erkimiz barada anyk aýdýar. Özüňi bagyş edip berme Hoş Habaryň öwgütleriniň obrazy boýunça tüýs ýürekden boýun bolma arkaly bolup geçýär (Rimliler 6:17).
• Eger-de biz ahyrsoňy nähilidir bir usul arkaly öňden bellenilen bolsak, onda Hudaý üçin Öz Sözüniň bize aýtmaklygynyň zerurlygy hem bolmazdy. Onda wagyz etmegiň hem zerurlygy bolmazdy; emma Bibliýa öwüt-nesihatlarynda bolşy ýaly bularyň göz-görtele mysallarynda hem Sözüň wagyz edilmesi arkaly erkekleriň we zenanlaryň halas bolma geljekdiklerini görkezýär.”Gutulyş Sözüdir” (Resullaryň Işleri 13:26) adamlara gelmelidir.
• Bizi işlerimize laýykda höküm ederler (Ylham 22:12). Eger biziň ýagşy erkli işlerimiz halas bolma üçin wajyp bolmaýan bolsa, onda näme üçin? Pawlus ýewreýleriň Taňrynyň Sözünden ýüz döndermeleri bilen, özlerine ebedi ýaşaýyşyna mynasyp bolmadyk hökmünde höküm edendiklerini aýtdy (Resullaryň Işleri 16:46). Olar özlerine höküm çykarypdylar we Hudaý olara päsgel bermändir. Eger-de biz Hudaýyň käbir adamlaryň halas bolmagyny we käbirleriň bolsa, ýazgarylmagyny öňünden belläp goýar diýsek, onda Onuň käbir adamlara günäkär, käbirlerine bolsa, takwa bolmagy mejbur etdirýändigi bolýandyr. Adam Atanyň günäsi zerarly „…ölüm hem ähli adamlara geçdi; çünki hemmesi günä etdi”  (Rimliler 5:12). Adam Atanyň günäsine çenli Hudaý olary birnäçe wagtlap günäli bolmagy mejbur etmedi. Ynha şonuň üçin-de günäniň jezasy üçin adamlar ölýärler (Rimliler 6:23).
• 1 Korintoslylar 10 babynda we şeýle hem Bibliýanyň başga köp ýerlerinde geçmişde birwagt Hudaý bilen garyndaşlyk gatnaşyklarynda bolan, ýöne soňra ynanýanlar üçin duýduryş ýaly, Ondan çetleşen adamlar barada aýdylýar. „Imandan çetleşmäniň” (Galatýalylara 5:4) mümkindigi baradaky şol fakt halas bolma (gutulyş) sistemasynyň ýoklugyny aňladýar, ýagny kalwinizmiň munda tassyklaýşy ýaly „birwagt halas bolan (imanda gutulan) hemişe halas edilendir”. Eger-de biz hemişe hakyky öwgütlere ynansak, diňe şonda biz halas edilip bilners (1 Timoteos 4:16).
• Isa Taňrynyň Sözlerine düşünmegiň biziň ýagşy erkimizň tagallalaryna hem birnäçe derejede baglydygyny anyk aýdypdyr. „Okyjy düşünsin” (Matta 24:15). Şeýlelikde, biziň özümiz söze düşünmäge çalyşýandyrys, hiç kim muny etmäge mejbur edenok. Bu sözleriň we Isanyň ýygy-ýygydan gaýtalaýan sözleriniň arasynda meňzeşlik bardyr: „Kimde gulak bar bolsa, goý eşitsin” ýa-da düşünsin. „Kimde gulak bar bolsa, goý eşitsin” diýlen sözler Taňrynyň sözleriniň okalyşy bilen deňeşdirilýär. Taňrynyň Ruhy Onuň sözi arkaly örän güýçli derejede aýan bolýandyr we şonuň üçin-de, Isa Onuň ruhlanan sözlerinde „Ruhyň bardygyny” (Ýahýa 6:63) aýdyp bilipdir. Taňrynyň Ruhunyň adamyny bu söze boýun bolmagy mejbur etmek üçin Onuň sözüne gelmezden, adama işleýşini göz öňüne geirmek mümkin däldir.
• Hoş Habar özüniň ýaşaýyş sözüne seslenýän hemme adamlara şeýle diýýär: „Suwsan gelsin. Dilän gelip, ýaşaýyş suwuny mugt alsyn” (Ylham 22:17).